lunes 16 de agosto de 2010

ISO ERAN AS CANTINAS

Por estraño que lles pareza, se hai algo que boto de menos nas aldeas da Galicia interior son as cantinas. Desde O Incio ata A Mariña lucense, desde Fonsagrada ao Xurés, son numerosos os lugares nos que estes establecementos desapareceron. Será unha cuestión persoal, pero para min un pobo ten que ter cantina e cústame imaxinarmo sen ela; é algo así como se non tivese fonte, aira ou horta. Dejémonos de «rendas dispoñibles», de PIB municipal; se queren un indicador fiable do estado das aldeas da Galicia interior, conten o número de cantinas e verán que a cousa non pinta nada ben.
As cantinas eran algo máis que negocios onde se despachaban viños e comestibles; eran lugares de reunión e charla ao final do día. Ata hai ben poucos anos constituíron o espazo de encontro nas aldeas da Galicia rural. Parece claro que a súa desaparición ten que ver co fenómeno do despoboamento de moitos deses territorios, pero algo de responsabilidade teñen quen trataron a estes pequenos espazos igual que a calquera negocio urbano, sen atender á súa función social. Esa política absurda mostrou un absoluto descoñecemento do que estes establecementos representaban, o que, dito sexa de paso, ocorre con frecuencia en todo o que incumbe ao mundo rural.
é verdade que logo da súa aniquilación tratáronse de dar pasos en sentido contrario. A concepción e obxectivos do proxecto Comercio Rural Galego foron, na miña opinión, moi acertados e se algo se lle pode criticar é que quizais chegou demasiado tarde. Hoxe algúns dos nosos pobos dispoñen de establecementos adheridos a esta rede, o que, ademais de cumprir a súa función integradora, crea emprego e dá saída a produtos de produción propia. Asegúrolles que a miña opinión non está condicionada polos meus gustos persoais, pero creo que un bo xeito de evitar a morte das nosas aldeas e potenciar o turismo nesas áreas rurais é recuperar as cantinas e deixarse de contos.
No Val do Lóuzara chegou a haber máis dunha decena de cantinas; en Praducelo, en Santalla, na Ponte, hoxe non queda xa ningunha. Esta semana volvemos alí camiñando e recordado algo que nos ocorreu hai xa dúas décadas. Un día de calor sufocante chegamos á Ponte ao mediodía e, tras atopar a cantina pechada, buscamos á propietaria. Tras localizala nun horto abriunos a porta con dilixencia e, sorprendidos pola frescura do lugar, vimos a un vello dormitando sobre unha mesa; algo bebería o bo home, pero esa non é a cuestión. Segundo soubemos despois, a cantinera considerara que con esa calor e a esa hora o home non debía camiñar ata a súa aldea e, aínda que ela tiña que marcharse ás súas faenas, nese templo deulle acubillo. Iso eran as cantinas.
Javier Guitián Catedrático de Botánica da Universidade de Santiago (A Voz de Galicia)